Архитектите и универзитетски професори Минас Бакалчев и Митко Хаџи – Пуља се добитници на Големата награда за реализиран архитектонски проект на 16-тото по ред Биенале на македонска архитектура (БИМАС). Признанието од стручната жири – комисија во состав: Трајко Димитров, Гоце Аџи – Митревски, Никола Павловски, Петар Ѓорѓевиќ, Круме Евроски, Кристијан Јорданов и Слободан Велевски им беше доделено за делото „Селски двор“, проектирано во 2011 година и реализирано во с. Велмеј, општина Дебарца. „Создадената архитектура покажува извонредна чувствителност кон местото и кон пејсажот. Интервенцијата следи употребен архетипски образец за дефинирање на територијата и притоа се интегрира во пејсажот и истата го редефинира местото во ново мало соседство. Со изборот на оваа творба, комисијата одбра да редефинира навраќање кон вредностите како што се заедништвото и пејсажот во секојдневното живеење, како заборавени културни обрасци“, истакна претседателот на жири – комисијата, Гоце Аџи – Митревски на вечерашното свечено доделување на наградите, кое поради технички проблеми, наместо во Музејот на град Скопје како што беше предвидено со програмата, се одржа во Домот на АРМ.

Наградата за проект од областа на архитектурата им беше врачена на авторите Мартин Пановски и Душица Диновска од „Студио 2000“ за бизнис центарот „City Centеr“ во Прилеп, составен од деловен и трговски простор, како и катна гаража. Жири – комисијата оцени дека специфичниот квалитет на овој проект лежи во обидот да се препрочита организацијата, на инаку робусната програма на трговски центар, на еден нов начин. Имено, со одвојување на паркирањето на највисоките катови од објектот се отвораат нови можности за користење на приземјето и комуникацијата на истото со непосредниот контекст. Напливот од свежина што објектот го нуди е и поради фасадната обвивка, која излегува од вообичаената матрица за обликување на ваков вид објекти и се карактеризира со прилично застаклени површини.

Стручната комисија ја соопшти и специјалната награда на БИМАС 2012. Таа му беше доделена на проектот за станбен објект „Куќа Г“ во Скопје, изработен од авторите Елена Икономов, Емил Јегени, Бојан Тасев, Веле Богоевски и Јасна Милојковиќ. Образложението на стручната комисија е дека победничкото решение нуди симултано промовирање на современ начин на градско живеење, во истовремено пејсажен контекст. Внатрешниот и надворешниот простор се симбиоза, токму поради специфичниот волумен на објектот кој се развива во два споени сегменти во отворен агол, притоа јасно дефинирајќи го приватниот дел на дворот.

Кога станува збор за реализиран индустриски дизајн во изминатиот период, комисијата се одлучи наградата да им припадне на архитектите Ивана Топаловска и Ристо Аврамовски за проектот „Едукативни просторни инсталации“, составен од шест различни содржини кои го красат Градскиот парк во Скопје. Проектот е реализиран во 2011 година, под покровителство на Град Скопје. Стручната комисија се одлучила за ваквиот избор поради тоа што тој контекстуално е меко и ненаметливо вклопен во постојниот пејсаж. Самата негова материјализација е погодна за мултипликација и производство на елементите, при што е можна и реупотреба на истрошените или оштетени делови од инсталацијата.

Наградата за реализирана внатрешна архитектура – ентериер, ја доби „Постојаната изложбена поставка во Меморијалниот центар на холокаусот на Евреите од Македонија“, дело на авторите Мајкл Беренбаум (Michael Berenbaum), Едвард Џејкобс (Edward Jacobs) и Јован Ивановски. Проектот е изготвен во 2010 година, а неговата имплементација е остварена во текот на 2011 година. „Оваа реализација за внатрешна архитектура јасно се издвојува со својата појавност преку две нејзини клучни карактеристики: моќно семантичко искуство на доживување кое се памети и дефинирање на просторна целовитост и јасност како елемент исклучително битен за трајни изложбени поставки“, нагласи Гоце Аџи – Митревски.

Поради квантитативен и квалитативен недостаток на трудови од областа на урбанизмот, жири – комисијата одлучи да не ја додели наградата за урбанистички план и проект на овогодинешното 16-то издание на БИМАС.

Препораката на овогодинешното жири е да се изнајде форма преку која ќе се оддаде достојна почит за придонесот во афирмацијата на Асоцијацијата на архитекти на Македонија (ААМ) на неодамна починатиот архитект и професор Борис Чипан. На централната изложба во рамките на БИМАС 2012, која се одржа во Музејот на град Скопје, беа презентирани вкупно 136 трудови создадени во текот на изминативе две години.

Граѓанската организација „Зелената арка“ од 15 до 16 мај на Архитектонскиот факултет во Скопје ќе организира предавање, работилница, изложба, проекција на документарен филм и отворен разговор на темата: „Градба со сламени бали“. На настанот со свое предавање ќе се обрати Сиси Хајн, како претставничка на германската асоцијација за градба со сламени бали ФАСБА и експерт за методите и техниките на градба со сламени бали. Во рамките на манифестацијата, гостинката Хајн ќе ја одржи работилницата за основните техники при градбата со сламени бали, а ќе учествува и на отворениот разговор на тема „Градба со сламени бали“. Дводневната програма предвидува и проекција на документарниот филм „Сламени глави“ од Хајди Шнел.

Градбата со сламени бали, како градежна техника и пристап својствен за одржливата архитектура, е особено актуелен во целиот свет поради достапноста, исплатливоста, обновливоста, исклучителната термоизолациска вредност и ред други полезни својства на материјалот. Целта на организацијата „Зелената арка“ е студентите по архитектура и градежништво, но и сите заинтересирани граѓани, подобро да се запознаат со уште еден пристап за дизајн, проектирање и изградба, кој е истовремено поврзан со одржливиот начин на живот. Настанот се одржува во соработка со Друштвото за македонско германско пријателство и соработка од Скопје, со поддршка на Гете институтот од Скопје и на Архитектонскиот факултет од Скопје.

Македонските граѓани најмногу ги купуваат двособните и трособните станови при изборот на сопствено живеалиште. Податоците на Државниот завод за статистика, Акционерското друштво за изградба и стопанисување со станбен и деловен простор (АДСДП), консалтинг компанијата за недвижности „Фортон“ и на македонските градежни компании покажуваат дека најголема продажба постигнуваат становите со мала и средна површина, кои им носат и најголема вкупна заработувачка на фирмите што се занимаваат со оваа дејност. Речиси идентични се информациите до кои дојде интернет – порталот „Билд“ од различни извори во однос на големината на становите што се градат во текот на изминативе неколку години во земјава.

Последната анализа на „Фортон“ покажува дека просечната површина на завршените станови во Скопје за 2011 година изнесувала 64 метри квадратни. Низ годините се јавува тренд на намалување на големината на изградените единици, што може да се согледа од споредбата на податоците со 2002 година, кои покажуваат дека просечната површина на тогаш завршените станови изнесувала 69 метри квадратни. Идентични информации за изминатиот период нудат и од Државниот завод за статистика. Нивните информации велат дека големината на комплетираните станови од градежните компании во 2010 година била 64,2 метри квадратни.

Генералниот директор на АДСДП, Цветко Грозданов вели дека македонците најмногу се интересираат за еднособните и двособните станови со површина од 40 до 60 метри квадратни. „Меѓутоа во последниот период дел од граѓаните кои формираат семејство, бараат поголеми станови со површина од 80 до 90 метри квадратни, со укажување дека кога децата ќе пораснат, нормално станот би го отстапиле за нив, а тие повторно би се вратиле да живеат во стан од 40 метри квадратни“, напоменува директорот Грозданов.

Градежните компании кои подолг период се занимаваат со подигање на станбени згради велат дека ги познаваат барањата на граѓаните и работат според побарувачката од нивна страна. „Поаѓајќи од досегашното искуство во 10 годишната работа на Адора инженеринг во сферата на високата градба, во практиката македонските граѓани најмногу бараат да купат стан со квадратура од 40 до 50 метри квадратни. За овие станови со помала и средна големина, постои најголем интерес од страна на купувачите и просечните македонски граѓани, веројатно поради нивната куповна моќ, економски стандард и желбата да станат сопственици на свој дом, а притоа да не се преоптоварат со неговото плаќање, без разлика дали е тоа во готово или со кредитно задолжување“, објаснуваат за „Билд“ од фирмата „Адора инженеринг“.

Според пазарната логика, она што најмногу се продава, тоа и најмногу се гради од оперативата. Во публикацијата „Македонија низ бројки 2011“ статистичарите ги објавуваат податоците за изградените станови во 2000, 2005 и 2010 година. Во анализираните периоди најмногу се изведувале трособни станови, при што нивното учество во вкупно подигнатите единици по години се движи од 31,5% во 2010, 28,8% во 2005 и 36,5% во 2000 година, а следни по атрактивност за изградба се оние што се сочинети од две соби, со удел од 27,4% во текот на 2010, 37,3% во 2005 и 28,1% во анализираната 2000 година. Од друга страна, информациите покажуваат дека за гарсоњерите се јавува најмал интерес при подигнувањето на згради за живеење.

Бројките на официјалните државни органи ги потврдуваат и претпријатијата кои инвестираат во изградба на овој вид недвижности. „Градежната компанија Адора инженеринг од Скопје гради станови со различна квадратура, како што се помалите од 30 и 40 метри квадратни, оние со средна големина од 60, 70 и 80 метри квадратни, до најголемите, со 180 метри квадратни станбен простор. Поаѓајќи од потребите на идните станари, во нашите објекти доминираат становите со квадратура од 40-тина и 50-тина метри квадратни, кои се и најбарани од купувачите“, напоменуваат од оваа фирма.

Плановите и прогнозите околу просечната квадратура што ќе се гради во периодот што претстои се речиси идентични на сегашната состојба кај пазарот на недвижности, така што предност при изградбата и понатаму ќе им се дава на станбените единици со мала и средна големина. „Акционерското друштво за изградба и стопанисување со станбен и деловен простор од значење за Републиката во претстојниот период ќе продолжи со изградба на станови со површина од 45 до 70 метри квадратни, станува збор за еднособни, двособни и трособни станови токму поради фактот што интересот за овој тип станови е најголем, особено кај младите брачни парови“, истакнува директорот на АДСДП Цветко Грозданов. Градежниците нагласуваат дека цената, квалитетот на градбата и навремената изградба на становите се главните критериуми за постигнување успех при водењето на бизнисот. Компаниите и во иднина ќе го следат интересот на македонскиот пазар, врз чија основа ќе ја определуваат површината на овој вид недвижности. А токму граѓаните, во согласност со народната поговорка „гладна кокошка просо сонува“, најверојатно дека и во иднина ќе купуваат двособни, а ќе мечтаат за петособни станови.