build.mk Homepage
Forum Home Forum Home > Останати теми > Фото/Видео > Скопје
  Active Topics Active Topics
  FAQ FAQ  Forum Search   Register Register  Login Login

Текстови за Скопје

Bookmark and Share
 Post Reply Post Reply Page  <123
Author
Message
  Topic Search Topic Search  Topic Options Topic Options
+Protagorist View Drop Down
Senior Member
Senior Member
Avatar

Joined: 01-Nov-2012
Online Status: Offline
Posts: 3516
  Quote +Protagorist Quote  Post ReplyReply #41 Posted: 31-May-2016 at 05:00


афирмативно ем мирно четиво, нормално секогаш оригинално во негов стил

http://www.build.mk/forum/forum_posts.asp?TID=50&PID=212027#212027

на Скопје му треба ТраНвај а не Трамвај бидејки гоа трансери и не залужуваат ништо помалку, бар така лично го перцепирам градов денеска како урбан експеримент, ем весело ем сликовито [1][2

HaјсилнoтoOpужјe е вo caмитeHac cинaпoвo3pнo co НaдeжВepaЉубoв
Back to Top
Џоле View Drop Down
Moderator Group
Moderator Group
Avatar

Joined: 23-Apr-2013
Location: Скопје
Online Status: Offline
Posts: 12190
  Quote Џоле Quote  Post ReplyReply #42 Posted: 13-Aug-2016 at 16:13
РАШОМОНИЈАДАТА НА НАШИОТ ГЛАВЕН ГРАД

Георги Константиновски

Скопје, главниот град на Македонија доживува невиден колапс во сите сфери на неговото опстојување! Град кој требаше да претставува пример не само со својата архитектура на денешнината, туку и како град во којшто се вградени најсовремените урбанистички параметри за достојно живеење на граѓаните на Скопје. Градот беше под постојана грижа на урбанистите кои на високо професионално ниво ги вградуваа без прекин сите дострели на науката. За оваа цел во градот постоеше Завод за урбанизам на град Скопје, а покрај него активно работеше и Републичкиот завод за урбанизам со седиште во Скопје. Во овие заводи беа вклучени високи професионалци кои со своето знаење постојано придонесуваа во подобрување на условите за живеење на граѓаните. Покрај овие два заводи постоеше и Институт за просторно планирање на Републиката во којшто работеа високи професионалци од областа на урбанизмот и архитектурата. Во овие институции се изработуваа генералните урбанистички планови со учество и на експерти од областа на социологијата, екологијата, хортикултурата, како и со учество на правници, економисти, уметници. Заводот за урбанизам на градот Скопје се јави и како главен реализатор на урбанистичките планови работени од експертите на Обединетите нации, како и на проектите од Полска и Грција непосредно по катастрофалниот земјотрес во Скопје во 1963 година. Сите детални урбанистички планови беа производ од Генералниот урбанистички план и строго се придржуваа за неговата реализација. Ако во еден град не постои контрола на реализацијата на она што се изработува во специјализираните заводи за урбанизам, тогаш доаѓа до нарушување на хармонијата воспоставена врз строгите научни принципи за правилно функционирање на градот.

Денес во Скопје повеќе не постојат заводи за урбанизам. Урбанизмот преку изработката на деталните урбанистички планови, кои не се производ од генерален урбанистички план, се јавува како производ од интересите на поединци, главно од политичките структури. Резултатот е видлив на секој чекор во градот! Веќе не се знае што е тоа почитување на правилна инсолација на становите, што е тоа право на непречени видици, што е катност на објектите, правилно растојание меѓу нив, што се слободни зелени и парковски површини, што е тоа избегнување на бучавата од моторниот сообраќај, што е грижа за граѓанинот? Сето тоа безмилосно се руши во интерес на сопственото богатење! Од сето ова се поставува прашањето до каде ќе се шири оваа гнасна зараза што ги поткопа темелите на нормалниот живот на граѓаните на Скопје!

Треската за богатење на сметка на хуманото живеење кулминира не само со агресивно заземање на слободните површини каде што се градат објекти речиси залепени до постојните згради изградени според урбанистичките критериуми за достоинствено живеење, туку се менуваат фасадите на објектите коишто легално и со дозвола од државните институции беа изградени во духот на времето во кое живееме, во стил којшто е сосема туѓ на нашите простори, во т.н. барок-стил кој потекнува од Папскиот Рим и се шири низ Европа речиси до крајот на 18 век. Не беше доволно пополнувањето на „дупките“ во градот, ниту префасадирањето на објектите од модерната архитектура и сквернавењето на нашите заслужни архитекти со големо проектантско искуство, следбеници на големите светски архитекти чијашто архитектура се одликуваше со беспрекорно чисти форми ослободени од какви било декорации. Овие „паметниве“ со по грам памет во главата се нафрлија и против природата со којашто нашиот град од бога е обдарен како што ретко се среќаваат други слични градови со такви природни атрибути. Реката Вардар со своите монструозни „Галии“, со узурпацијата на нејзиниот брег, на крајбрежната зона како единствена и најблиска за рекреација на скопјани, но и на сите граѓани од Македонија, така жестоко и силеџиски да биде нападната, се разбира од врвот на оние кои сакаа да ја покажат својата моќ со изградбата на фасадната еднолиниска архитектура, но и со цел да го покријат и скријат од очите на скопјани ремек-делото на модерната архитектура - Културниот центар на градот! И тоа не беше доволно, сега остана да се напаѓа и Калето како единствен природен феномен веднаш до реката Вардар и како дел органски поврзан со центарот на градот Скопје! Така, во оваа насока токму пред Калето експонирано кон реката изникна недолична зграда – ротунда наменета за администрацијата на претпријатието „Водовод и канализација“! Сигурно архитектот бил инспириран од канализациските цевки што се вкопуваат во земјата и симболички го овековечил претпријатието. Ме чуди како не им текнало на узурпаторите на речниот брег да не го предвидат и неговиот двоец, на пример објект на погребалното претпријатие од Бутел! За да се заокружи сликата за крајбрежната зона на реката Вардар, читам во весниците дека таму некаде пак на брегот на Вардар некој поранешен политичар ќе градел хотел! Верувам дека оваа идеја брзо ќе се распространи и на останатите политичари, ако така можат да се наречат! Јас, секако, би бил среќен ако би можел тука да престанам со изнесување на архитектонско-урбанистичките раритети, но сметам дека не сум виновен ако малку продолжам и понатаму. На пример, Водно, на кое поранешниот претседател на Социјалистичка Република Македонија, другарот Лазар Колишевски целосно го посвети својот живот на пошумувањето на голо Водно! Благодарение на таа хумана политика да им овозможи на скопјани не само да дишат чист воздух, туку и да стане омилено место за прошетки и екскурзии во природа. Водно се белите дробови на Скопје! Ете и тука, исто онака како што се оди наопаку, почнаа безмилосно да го напаѓаат со високи претежно станбени објекти! Во урбанистичката наука ваков пример не може да се сретне никаде на Земјината топка! Ете, тука, се' е возможно! Но, една глупост не може да биде осамена. Треба и друга, можеби и подлабока. Водно го испресечуваат патишта одземајќи му ја неговата девственост. На глупостите нема крај! На брзо поминување покрај Општинскиот суд „Скопје 2“, во зелениот појас на улицата, точно наспроти судот забележав споменик на вооружен воин со пиштол, пушка и нож во рацете! Си помислив, браво за оној којшто сакал да се поигра со правдата, го одбрал вистинското место! Но, вакви споменици на пиштолџии со ножеви станаа вообичаена слика насекаде во градот. Барем да имаа некоја уметничка вредност, можеби и ќе замижев! Провизориуми на секој чекор. Гаражи со звучни имиња од нашата историја ги има на претек! А, да се стигне до нив често треба да возите по асфалтна калдрма. Што се однесува до тротоарите, прошетајте во строгиот центар на градот каде што блескаат зградите од „Барокот“. Ако сакате да останете читав, внимавајте на секој нареден чекор! Како врв на комуналното уредување на плоштадот „Македонија“ е поплочувањето со белите мермерни коцки! И тука браво за дизајнерите и проектантите. Не е потребно да го чекате снегот во зима, тука белината е постојано присутна, но, не заборавете да си ставите на очите колку е можно поцрни очила за да си го зачувате безболно видот! А, како се расфрлаат пари насекаде во градот, обрнете внимание на „генијалните“ архитекти кои наместо конструктивен столб со пресек од 60х60, или 80х80 сантиметри, го „пумпаат“ со метарски широчини! Ете, погледнете го објектот на Министерството за финансии во строгиот центар на градот! Е, мои драги сограѓани, се' во знакот на тоталниот колапс! Ова е само еден многу мал дел од огромната девијација во „Земјата на чудата“.

(Авторот e aрхитект)

http://utrinski.mk/?ItemID=7453A3E90E8330438DB150E3D5D43DA8
За сè има вторпат
Back to Top
Џоле View Drop Down
Moderator Group
Moderator Group
Avatar

Joined: 23-Apr-2013
Location: Скопје
Online Status: Offline
Posts: 12190
  Quote Џоле Quote  Post ReplyReply #43 Posted: 29-Sep-2016 at 14:29
Кич тура низ Скопје 2014

Гигантски модерен лед-монитор прикажува владини реклами за трето дете, а е сместен врз „барокна“ фасада. Во близина има црква, сега опколена со бронзени фигури прикачени на врв од бели изгравирани столбови. Насекаде распространета мешавина од објекти и стилови кои не кореспондираат меѓусебно, најмалку со просторот. Се гледаат повеќе споменици од луѓе. Погледот впива мост со милионска ограда со надвиснати ангели, пиратски угостителски брод кој во менито нуди свинска коленица „Филип Втори“ или телешки мускул „Букефал“, а во далечина ечи класично дело на Вагнер.

Ова се само дел од содржините на проектот „Скопје 2014“. Тој од првично најавените 80 досега стигна до повеќе од 640 милиони евра, а од најавените 40-ина споменици дојде до бројка од над 130. Сите сводови, столбови и стотиците статуи даваат „храна“ за сетилата. Ви даваат доза апсурд, хумор, чудење и очобол манифестиран преку историско-политичко-социјални фрустрации и белези. Со сето ова, дел од светските медиуми веќе го окарактеризираа Скопје како „градот на кичот“.

Оттука тргна и идејата за „Кич тура низ Скопје 2014“, која беше организирана од невладината „Плоштад Слобода“, а во соработка со „Поп Ап Акто Фестивал“. И Радио МОФ се приклучи на турата. Заедно со мала љубопитна група се прошетавме низ централното скопско подрачје. Добивме можност за репортажен текст, со информации и детали со кои дел од странците за прв пат се сретнуваат. Некои се нови и за нас. Се работи за поинаква, специјална тура, со критички осврт за обележјата на еден од најконтроверзните и најкоментираните проекти во поновата македонска историја.

Активистот Никола Наумоски од „Плоштад Слобода“ имаше улога на водич на турата. Говореше на англиски јазик. Смета дека „Скопје 2014“ претставува убиство на градот. Некои граѓани, вели тој, проектот го сметаат за своевидно редизајнирање на градот, други го поврзуваат со ужасно трошење пари, трети дека го уништува културното наследство, го загадува воздухот… „Плоштад Слобода“, пак, сака да го нарекува „заговор против градот“.

„Ова значи уништување на културно наследство на градот, економијата, околината, архитектурата… Проектот започна како луда идеја на моментално најмоќниот човек во земјава и бивш премиер, Никола Груевски. Тој го најави проектот прилично срамежливо, градејќи неколку споменици и објекти низ Скопје, без да ѝ соопшти на пошироката јавност за огромите зафати и промената на ликот на градот. Овој проект не остана само во неговата глава, тој стана реалност со помош на согласноста на повеќе институции. Сите тие, заедно, помогнаа да се оствари лудата идеја на овој човек и ова да стане ‘главен град на кичот’. Исто како што Чаплин во ‘Големиот диктатор’ си играше со голем балон-глобус, така и овој човек во својата канцеларија си ‘редеше’ макети, објекти…“, рече претставникот на „Плоштад Слобода“.

Според Наумоски, тешко е да се најде дефиниција за кич. Тешко да се интерпретира кич. Но, вели тој, кога го гледаш, знаеш дека е таму.

„Повеќето зданија од ‘Скопје 2014’ се продукт на игнорантност, нетранспарентност, лош вкус. Тие се нефункционални. Едноставно, ставени се на одредено место, без како било да се поврзуваат или надополнуваат со околината“, вели Наумоски.

Една од првите градби од „Скопје 2014“ е Спомен-куќата на Мајка Тереза. Изградена е пред влезот т.е. челната фасада на Домот на АРМ, на истото место каде во минатото постоела католичката црква „Пресвето срце Исусово“, во која била крстена Гонџа Агнес Бојаџиу. Отворена е во 2009 година, до веќе постоечки бронзен споменик на Мајка Тереза, чиј ктитор е бизнисменот и екс градоначалник Трифун Костовски. До неа сега се издигнува и новата црква „Св. Константин и Елена“, која, пак, никна овде како „алтернативна“ локација по насилниот контра-протест (кога беа истепани студенти што се противеа на нејзина изградба насред плоштадот „Македонија“).

Иако веќе имаше избрани конкуренти за идејното решение, односно првонаграден беше португалскиот архитект Јорге Морум, сепак, ресорното министерство реши да го откаже меѓународниот конкурс за Спомен-куќата, а потоа да објави нов, сменет оглас, со нови услови. Делото на Вангел Божиновски, Комисијата првично го оцени како „проблематично“ во однос на вклопеноста во постојаното урбано ткиво. Но, на повторниот конкурс победи токму овој труд, што предизвика и петиција на група студенти од Архитектонски факултет.

„Непотребно нагласениот наративен пристап – стара македонска куќа и тоа, верувале или не, со дворче со авлија (!) пред која Мајка Тереза би требало да изгледа како да е застаната пред порти (!?) е сосема излишен и апсолутно нема никаква потреба од претставување на македонската куќа на такво јавно место, кое целосно ќе ја деградира околината затоа што е вон контекст со сите објекти околу“, се наведува меѓу другото во петицијата.

На влезот на Спомен-домот се гледаат четири полукружни фонтани. Тие сега не работат. Куќата, вели Наумоски, комбинира повеќе стилови. Нагласува, традиционалните македонски куќи немаат вакви порти, ниту спирални нагорни скали обложени со алуминиум. Се работи за камено-сино-застаклено здание со ќерамиди и футуристички метални сегменти. Притоа на куќата има гулаби, кои симболизираат мир, иако Мајка Тереза била борец против сиромаштија. Спомен-домот во гориот дел има крстови, се веат знамиња, а платформата ја придржува столб со златна топка. Има и дворче со градина, со бунарче. Опремен е и со златест лифт.



Одиме понатаму. Во епицентарот на Скопје, на централниот плоштад „Македонија“ се наоѓа „Воинот на коњ“. Со него, Македонија е ставена на мапата на земјите со највисоки статуи во светот. Коњаникот Александар Македонски е 15-ина метри. Толку е висок и неговиот постамент.

Обложен е во мермер и три прстени од бронза, со декорација и релјефни фигури. Придружен е со игриви фонтани. Од најгорниот прстен паѓа водена завеса, а нагоре се крева магла. Има и светлечки ефекти, скулптури со војници и лавови. Во позадина свири и музика. Неговата цена од над 8 милиони евра (некаде се споменува и 10), естетиката и социо-политичкиот аспект се речиси неодминливи во сите реакции и анализи за „Скопје 2014“.

„Кога беше објавен споменикот, голем број граѓани беа шокирани од цената. Имаше и реакции за неговото име – ‘Воин на коњ’, кое произлегува од проблемите со Грција. Дополнително, јавноста воопшто немаше слушнато за неговата авторка (Валентина Стевановска) или видено некое нејзино дело, но таа се пријави и, притоа, победи на конкурсот. Секако, правилата не беа фер за секој учесник. Дополнително, во конкурсот не беше конкретизирано каде точно ќе биде поставен споменикот, што е есенцијално за авторите и архитектите, бидејќи треба да го поврзат делото во контекст со околината“, вели нашиот водич.

Споменик-фонтаната официјално беше презентирана пред јавноста на 11 септември 2011 година. Настанот го посетија голем број граѓани. Се пееше и викаше, особено на фолк-песната „Аце, Аце, ај што си убав“. Сега таму на репертоар оди исклучиво класика. Подот околу споменикот, по коцката и поплочувањето од 2007 година, повторно е сменет – со додадена т.н. „сува фонтана“ со 128 млазници и 128 светилки.

Кога зборуваме за фонтани, односно водоскоци, такви беа планирани и од двете страни на симболот на Скопје, Камениот мост. Требаше да прскаат високозагадена вода и да ги освежуваат минувачите низ летните жештини. Замислата беше да прскаат и до 20 метри, и да бидат осветлени во боите на виножитото, но ги „изеде“ забот на времето, иако поминаа едвај четири-пет години откако се изградени. Сега се само декорација, исто како и трите врби што дојдоа во пакет со „Скопје 2014“.

Лево од плоштадот, спроти плажата „Камен мост“ која замина во историјата по само неколку лета без капачи, наскоро ќе се извиши Панорамско тркало. Осумнаесет милиони скапото тркало ќе има капацитет за 300 луѓе. Начелно се споменува како реквизитен и панорамски објект, меѓутоа, не е познато дали ќе се оствари идејата тоа да профункционира и како огромен вентилатор, со оглед на горливиот проблем со загадувањето.

Дел од овие работи не беа вклучени во „Кич турата“. Невозможно е да се опфатат сите аспекти, па сами ги додадовме.

Важно е да се напомене дека редизајнот на градот со „Скопје 2014“ значи и масовен наплив од споменици, микс од различни епохи. Средновековен крал, претседател на АСНОМ, ликови од комитските денови, од 1920-ите… И сите мораа да бидат баш тука, на и околу плоштадот. Од друга страна, ако тие можат да се поврзат со историјата на Македонија, вели Наумоски, тоа тешко би одело со архитектурата.

„Таканаречените ‘класични’ или ‘барокни’ зданија обично се сретнуваат докај Белград, под влијанија на австро-унгарската империја. Ретко во Македонија, само за да се копира некој стил од Виена и сл.“, напоменува активистот, дополнувајќи дека сите „преоблечени“ објекти се рефасадираат единствено од предна страна! Од лицето. Таков е проектот. Истовремено, задните фасади им се застарени, запуштени и руинирани, што не ги спречи градските власти да ги окарактеризираат како „енергетско-ефикасни објекти“.

Одиме уште понатаму. Во паркот „Жена-борец“ го посетивме Споменикот на паднатите херои за Македонија. Бело-златестото обележје многумина го поврзуваат со Бранденбуршката порта. Други никако да го сврзат во глава со останатите споменици и се помалиот фонд на зеленило во паркот.

Споменикот се состои од повеќе сегменти. За авторот Томе Аџиевски сите имаат симболика. Портата претставува премин од светот на живите во вечноста, а коњичката квадрила оддава почит на мртвите херои. Некрополисот – ротонда на монументални столбови, треба да го претставува светот на вечноста. Во средина има обелиск со скулптура на римската божица на победата, Викторија. Место наоѓа и вечниот оган. Сега е покриен, застаклен, за да не се изгаси и престане да биде вечен. И да не може да се печат колбаси на стапче.

Предната агора е со фонтана и концентричен форум што го означува светот на живите. На средина е скулптура на Прометеј. Тој првично беше гол, но митолошкиот јунак преку ноќ си доби гаќи откако наводна анонимна женска организација реагирала и се згрозила од откриеното меѓуножје.

„Интересно е што на него се испишани зборовите immortale, libertas, justicia. Уште поинтересно е што откако беше подигнат, професор по латински јазик се прошета околу него и забележа дека е напишано ‘justicia’ (правда?!), што како такво не постои во латинскиот јазик. Авторот Аџиевски, омилениот професор меѓу механичарите, за грешното спелување тврдеше дека е ‘код’. Тој ‘код’ единствено можеле да го прочитаат оние што знаат ‘каталонски дијалект на латинскиот јазик’?! Сите знаеја дека такво нешто не постои, но, ете, успеа донекаде да го оттргне вниманието од упатените јавни критики“, рече Наумоски.

Ако сумираме за обележјето, додава активистот, ќе видиме дека тоа содржи мотиви од македонската борба, Бранденбуршката порта, грчка митологија и погрешни латински зборови. „Според мене, ова е соодветно да влезе во категорија на кич“, нагласува тој.

За „Скопје 2014“ се врзани бројни приказни. Им нема крај. Некои апсурдни, бизарни, други духовити и никогаш логични. Сите станаа скопска реалност, колку и да изгледа сето како сон. Проектот неуморно се шири низ градот, придружен и со обележја со апаратчиња против катиљ-птици. Го надополнуваат и барокни киосци… и забавно-туристички реквизити, вовчиња, вртелешки…

Дел од објектите од „Скопје 2014“ се прогласени за културно наследство. Како „екс леге“ веќе се прогласија Спомен-куќата на Мајка Тереза, Музејот на македонската борба и зградата на Државниот архив. Засега надлежните органи не сметаат на Ибни Пајко или ГТЦ. Статусот „екс леге“ значи дека објектите не се заштитени според нивните архитектонски вредности или староста (според Законот за заштита на културното наследство, еден од условите е да се постари од 50 години) туку според намената – чување и архивирање вредни добра.

И покрај ова, некои експерти и дел од јавноста смета дека новите градби не заслужуваат да бидат истовремено впишани на листа со НУБ „Св. Климент Охридски”, Библиотеката „Браќа Миладиновци”, Музите на Македонија и на современата уметност, Институт за македонски јазик…

„Во едно мораме да се согласиме, независно од тоа што и како мисли овој новоконституиран Совет: да прогласиш за културно наследство објекти изградени пред само неколку години, е тоа е навистина врв на стручноста. И професионалноста, се разбира. Да ги изедначиш во значењето, и третманот, овие стиропорни квазибарокни лепешки од типот на Триумфалната порта, Археолошкиот музеј, Музејот на македонскиот хорор и сите други будалаштини испилени од малиот мозок на главниот архитект во државава, со еден Пантелејмон во Нерези, со Стоби, со Курбиново, со Шарената џамија во Тетово, со Самоиловите тврдини, со Св. Климент …? И повторно, не дека не знаевме какви ’стручњаци’ се котат во македонскиве институции последниве години, ама – до толку?“, пиша нa својот блог Златко Теодосиевски.

http://www.radiomof.mk/kich-tura-niz-skopje-2014/
За сè има вторпат
Back to Top
Џоле View Drop Down
Moderator Group
Moderator Group
Avatar

Joined: 23-Apr-2013
Location: Скопје
Online Status: Offline
Posts: 12190
  Quote Џоле Quote  Post ReplyReply #44 Posted: 05-Jan-2017 at 11:31
ЗЛОСТОРСТВО ВО ЦЕНТАРОТ НА СКОПЈЕ

Георги Константиновски


Благодарение на дневниот печат читаме речиси секојдневно како барокоманијата полека и со апетит го гризе здравото ткиво на градот Скопје. Во оваа насока: „Барокот се шири и спроти ’Рамстор‘“; „’Метропол‘ ќе добие купола, а ’Технометал‘ столбови“… Тешко е да се набројат сите „потфати“ и да се предвидат уште кои објекти ќе се побарочат. Можам слободно да кажам дека овие што го измислиле ова да го бришат еден толку значаен историски период од нашето не толку одамна минато прават злосторство од најтежок ранг!

Залетот за бришење на стилот на модерната архитектура е толку голем што ги надминува сите претпоставки. Во зацртаната програма за реализирање на ова злосторство стои дека фасадите на голем број објекти на улиците „Македонија“, „Даме Груев“, на булеварите „Св. Кирил и Методиј“, „Климент Охридски“, „Гоце Делчев“, „Крсте Петков-Мисирков“ и на „Кочо Рацин“ ќе се рефасадираат во стилот на барок, односно во квази барок. Најновата вест е дека е завршена „барокната“ фасада на НА-МА! Автор на овој објект е арх. проф. Славко Брезовски - еден од најплодните архитекти со голем број реализирани објекти од современата архитектура. Рефасадирањето на овој објект всушност може да се дефинира како разбојништво коешто безмилосно уништува се' она што претставувало доблест на модерната архитектура. Во печатот се посочени и авторите на идејното решение, според кое е извршено рефасадирањето: Лазар Димов и Никола Стакинов за коишто не постои предзнак на архитект! Да, тие и не заслужуваат да го валкаат името на архитектите!

Тука сепак би се задржал на значењето на барокот како уметност на 17 и 18 век, кој швајцарскиот критичар Хајнрих Волфрин го дефинира како стил со свои специфични карактеристики, како што се движењето, бесконечноста, значењето на светлината и на нејзините ефекти, склоноста кон театралното и грандиозното, но и како непочитување на границите помеѓу разните уметности со проткајување на архитектурата, скулптурата и сликарството. Оваа дефиниција на Волфин зборува дека барокот не е само стил како усогласена целина на формите, туку во далеку поголема мерка склоност, вкус, став спрема животот и уметноста. Творештвото на архитектите на барокот главно било насочено во проектирање на цркви и палати, катедрали и градски куќи, како и куќи за одмор, посебно на кралевите. Секако дека еден од најкарактеристичните белези на барокот е што во основите на објектите преовладува елипсата, кругот или сложени шеми коишто произлегуваат од геометриските слики. Брановидните ѕидови се посебна карактеристика за барокот. Во нив се доловува постојано присутната идеја на движењето и тоа во најстатичната уметност во однос на сите останати уметности – архитектурата! Ова го изнесувам со единствена цел да се сфати дека барокот во денешно време не постои. Тоа е таква архитектура којашто барала ангажирање на врвните претставници на сите уметности и којашто се градела со години, а да не речам и со децении!

Ако се прави едно злосторство тоа не може да биде осамено, изолирано. Треба да се појави и друго, но многу пожестоко. Тоа е непримерната окупација на крајбрежната рекреативна зона покрај реката Вардар - единствениот раскошен дар од природата на Скопје што го става градот во редот на најнадарените од природата градови во светот! Ете ги нашите „реформатори“ настапија во името на силата да ја овековечат својата болна фантазија

Тука е неизбежно името на Брент Бролин, автор на книгата „Архитектурата во контекст, еден од нареспектираните автори на современите урбанисти. Бролин е тој кој ги осветлува сложените односи помеѓу постојните стари објекти и оние новите коишто треба да се градат во нивна близина! Бролин забележува дека новите објекти во соседство со старите треба според природата на работите, да бидат во некој одреден сооднос. Во оваа насока тој дава нагласка на физичкиот контекст, иако како што вели тој, поимот контекст неспорно покрива далеку поширок простор на духовната, историската, структуралната, програмската, просторната како и на културната проблематика. Ако ја подложиме на анализа архитектурата на овие објекти изградени во линиска поставеност покрај Вардар ќе се види дека во ниту еден случај не се мисли на воспоставување на контекст кој како ехо треба да соодветствува на постојниот (веќе стар) амбиент, туку тој со својата архитектура ниту стилски, ниту просторно се поткрепува меѓусебно. Секој објект посебно претставува архитектонско-просторен егзибиционизам чија основна цел е да предизвика чувство на „восхит“. Со други зборови тоа е просторна каша од т.н. фасадна архитектура, составена од блокови и цилиндри коишто меѓусебно не се, а ниту можат да бидат во некаков органски контекст! Во оваа насока треба да им се изрази посебна „благодарност“ како на нарачателите, така и на групата архитекти-реализатори на овие (зло)дела!

Сепак, далеку понезначајна е архитектурата на објектите изградени на левиот брег на реката Вардар отколку узурпацијата на рекреативната површина покрај реката. Осквернувањето на оваа крајбрежна рекреативна зона од урбанистички аспект претставува вистинско злосторство. Тука секако треба да ги споменеме и оние објекти коишто се изградени помеѓу Камениот мост и мостот „Гоце Делчев“. Посебен злосторство е направено со изградбата на цилиндричниот објект на „Водовод – канализација“ којшто не само што лежи во забранетата зона за градба, туку и го закрива видикот кон Калето, исто така посебен дар на Скопје од природата.

Ламптежот за приграбување на земјишна површина и градење надвор од сите законски и урбанистички норми е неодолив и тој брише пред себе се' што ќе му се најде на патот! Се поставува прашањето - до кога…? До кога? До кога?

Се' дотогаш кога од оваа земја ќе направиме држава! Поинаку речено ние навистина се' уште немаме држава! Слушам на телевизија наши видни граѓани забележуваат дека немаме судство! Токму така, кога немаме судство, логично е да немаме и држава! Поимот држава во основа значи благосостојба на целокупното население коешто живее во неа! Поимот држава е оправдан само тогаш кога во неа беспрекорно ќе функционира целиот општествен систем! Каде лежи загатката за беспрекорното функционирање? Одговорот е недвосмислен и јасен: во личноста со висок морал! Дали во оваа наша земја т.н. челници се со висок морал? Дали висок морал значи кога припадник на одредена политичка партија, на кој од устата се' уште му тече мајчиното млеко станал сопственик на раскошна куќа, првокласен автомобил… а оној кој ја создавал оваа држава во најтешкиот период на нејзиното раѓање гледа со премрежие на очите и се прашува дали ова сето што се случува сега е сон или кошмар? Да, тоа е вистински кошмар! Да, тоа е повеќе од кошмар!

(Авторот е архитект)

http://www.utrinski.mk/?ItemID=61A7D792EC3E434BBBAD996F31703EF0&commentID=701681&pLikeVote=0#commNo701681
За сè има вторпат
Back to Top
zabegan View Drop Down
Senior Member
Senior Member
Avatar

Joined: 01-Jul-2008
Location: Skopje
Online Status: Offline
Posts: 7072
  Quote zabegan Quote  Post ReplyReply #45 Posted: 05-Jan-2017 at 17:36
ако го изоставиме говорот на омраза и тешките филозофии кои обично се вадат за архитектонските стилови, се е кажано во овој дел
„Тука е неизбежно името на Брент Бролин, автор на книгата „Архитектурата во контекст, еден од нареспектираните автори на современите урбанисти. Бролин е тој кој ги осветлува сложените односи помеѓу постојните стари објекти и оние новите коишто треба да се градат во нивна близина! Бролин забележува дека новите објекти во соседство со старите треба според природата на работите, да бидат во некој одреден сооднос. Во оваа насока тој дава нагласка на физичкиот контекст, иако како што вели тој, поимот контекст неспорно покрива далеку поширок простор на духовната, историската, структуралната, програмската, просторната како и на културната проблематика. Ако ја подложиме на анализа архитектурата на овие објекти изградени во линиска поставеност покрај Вардар ќе се види дека во ниту еден случај не се мисли на воспоставување на контекст кој како ехо треба да соодветствува на постојниот (веќе стар) амбиент, туку тој со својата архитектура ниту стилски, ниту просторно се поткрепува меѓусебно. Секој објект посебно претставува архитектонско-просторен егзибиционизам чија основна цел е да предизвика чувство на „восхит“. Со други зборови тоа е просторна каша од т.н. фасадна архитектура, составена од блокови и цилиндри коишто меѓусебно не се, а ниту можат да бидат во некаков органски контекст! Во оваа насока треба да им се изрази посебна „благодарност“ како на нарачателите, така и на групата архитекти-реализатори на овие (зло)дела!

Сепак, далеку понезначајна е архитектурата на објектите изградени на левиот брег на реката Вардар отколку узурпацијата на рекреативната површина покрај реката. Осквернувањето на оваа крајбрежна рекреативна зона од урбанистички аспект претставува вистинско злосторство. Тука секако треба да ги споменеме и оние објекти коишто се изградени помеѓу Камениот мост и мостот „Гоце Делчев“. Посебен злосторство е направено со изградбата на цилиндричниот објект на „Водовод – канализација“ којшто не само што лежи во забранетата зона за градба, туку и го закрива видикот кон Калето, исто така посебен дар на Скопје од природата. “


тоа што ние тука го вергламе не е измислена топла вода
Architects create dreams...politicians create nightmares
Back to Top
Џоле View Drop Down
Moderator Group
Moderator Group
Avatar

Joined: 23-Apr-2013
Location: Скопје
Online Status: Offline
Posts: 12190
  Quote Џоле Quote  Post ReplyReply #46 Posted: 08-May-2019 at 10:09
Има ли Скопје центар?
   
Последните случувања и активности и неактивности на Асоцијацијата на архитекти околу централното градско јадро не ме оставаат рамнодушна. Паркингот кај „Холидеј Ин“, споменикот на Мајка Тереза и предложениот зелен кров на Градскиот трговски центар со ад хок решение ме поттикнаа аналитички да го погледнам сегашниот центар на Скопје од десниот брег на реката Вардар. Прашањето што се наметнува е: има ли овој веќе милионски град центар со сите содржини и атрибути потребни за тоа?


Денешниот главен градски плоштад „Македонија“, со едновековна историја, е зацртан во 1914 година со првиот урбанистички план на Димитрије Леко, врз постојната урбана матрица на спонтан урбанизам. Подоцна се оформувал и развивал во неколку фази. Во 1944 година на десниот брег на реката Вардар, Скопје наследи плоштад пред Камениот мост, опкружен со објектите на Офицерскиот дом, Народната банка, Ристиќевата палата, хотелот „Магор“. Од него тргнувала главната улица која, следејќи ги историските текови, ги носела имињата на Абдул Хамид, Цар Борис, Крал Петар, Маршал Тито, а денес ја знаеме како улица „Македонија“. Таа улица, од двете страни по целата должина обрабена со станбени згради и дуќани во приземјето, се протегала, исто како и денес, право кон железничката станица. Покрај денешната улица „Македонија“, во плоштадот се вливале неколку радијални улици со веќе оформени блокови. Периодот 1950-1960 година го одбележа првата генерација архитекти школувани на универзитетите во Белград и Загреб: Славко Брезовски, Димче Димитров, Б. Петричиќ, Славко Леви, Александар Серафимовски и Јанко Константинов. Според нивните проекти на плоштадот се изградија Стоковна куќа – НАМА, хотелот „Метропол“, станбено-деловниот објект „Пелистер“, зградата на Електростопанство. Западниот фронт од плоштадот остана празен со широк тротоар и алеја од стари костенови дрвја. На аголот каде улицата „Орце Николов“ влегува во плоштадот, остана бараката на Кенан, познатиот скопски чистач на чевли и кожна облека. По тогашната улица „Маршал Тито“ се градат неколку станбени објекти и зградата на Инвалидскиот дом. Ова е херојски период на македонската архитектура затоа што се создаде архитектура со натпросечен квалитет во повеќе од скромни услови. Генерацијата архитекти од овој период го претпочиташе интернационалниот стил барајќи потпора во делата на Корбизије, Гропиус, Мис, Нимајер.

Постземјотресниот период е следната фаза што ќе го одбележи просторот. Во тој период, кој е особено плоден меѓу 1970 и 1980 година, свој печат ќе остави генерацијата архитекти школувани на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје. Новата просторна организација на централното подрачје наметнува други услови во урбаниот развиток. Високиот степен на разрушување како последица од земјотресот, ќе ја овозможи изградбата на Градскиот ѕид и Градскиот трговски центар. Градскиот трговски центар заедно со површините на постојните објекти, просторната организација на плоштадот, Камениот мост, кејските површини и паркот Жена-борец ќе ја оформи пешачката просторна целина на центарот. Со Градскиот ѕид се оформува урбаната рамка на единственото зачувано старо градско јадро со објекти од предвоениот и повоениот период. Старата градска структура на десниот брег беше препознаена и во конкурсните решенија за центарот на Скопје и затоа беа дадени упатства за санирање на старите периметрални блокови околу плоштадот и остатоците од четирите радијални улици: „Орце Николов“, „27-ми Март“, „Максим Горки“ и „Никола Вапцаров“. Во овој период изградени се објекти во стилот на брутализмот и модерната: Телекомуникацискиот центар, зградата на „Вардар увоз-извоз“, Домот на ЈНА (сегашен Дом на АРМ), станбени згради. Иако од денешна перспектива на многумина можеби тоа не им изгледа многу, сепак мора да се каже дека е направен огромен прогрес и дека тоа е сјајниот период на македонската архитектура.

По осамостојувањето на државата, од 1991 година почнува нова градителска ера. Улицата „Маршал Тито“ преименувана во „Македонија“ почнува да добива нова физиономија. Се гради Палата Македонија, се поплочува во едно ниво, се пренаменуваат и преуредуваат приземните простори со нови содржини. Наместо сивилото од социјалистичкиот период и продавниците за чевли се отвораат кафетерии и бистроа. Уредена со клупи и канделабри станува модерна пешачка улица. И токму кога се доби впечаток дека развојот на најстрогиот центар на градот оди во позитивна насока, а во согласност со новите општествени промени, во 1997 година млад тим на урбанисти изработи нов ДУП за потесниот простор на градскиот центар наречен Мал ринг, усвоен од Општина Центар. Тој им ги отвори вратите на градските профитери и подоцна на популистичките политиканти, кои тргнаа во интензивно пополнување на секое празно место. Изведено е поплочување на плоштадот Македонија, извадена е старата покривка од коцки и исечена е историската алеја од стари диви костени. Плоштадот се прошири несразмерно, создавајќи услови за нови „идеи“. Контроверзните објекти „Лумикс“ и блокот „Тифани“ кој е сообраќајна и еколошка блокада, ќе останат како трајни лузни и ограничувачки дефекти во просторот. Со ова започна герилската градба на целиот централен простор, која потоа беше до несфатливи размери злоупотребена со проектот „Скопје 2014“.

Улицата „Орце Николов“ добива нова физиономија со изградбата на објекти на: Охридска банка, објектот на МЕПСО и уште неколку станбени објекти, но се сопнува на споменикот во изградба на „Мајка Тереза“, кој практично ја остава улицата без излез на плоштадот. Во улиците „Никола Кљусев“, „27-ми Март“ и Јадран сквер изградени се објектите во кои се сместени Еуростандард банка, Комерцијална банка, Уни банка, други деловни објекти, хотелот „Ибис“, а реконструирани и адаптирани се зградата на Матицата на иселениците, Шведската амбасада, Турскиот културен центар и постојната Арапска куќа. Меѓу Турскиот културен центар и постојната станбена зграда со класичен изглед блеснува новата интерполација на деловно-комерцијалниот објект „Челси центар“ како свеж призрак на модерна архитектура и современ дизајн. Поголемиот дел од новоизградените објекти се со допадлива модерна архитектура, архитектонски издржани, но во пристапот со кој се поставени и како се поставени во просторот не можам да најдам урбанистичка логика. Генерално, во овој простор не е проблематична архитектурата, туку урбанизмот. Сите пешачки улици, проширувања и скверови на својот пат кон плоштадот се сопнуваат на бариерите од изградените објекти. Целиот овој комплекс делува хаотично, без јасна визуелна прегледност, клаустрофобичен, затворен, без ни една зелена оаза. На западниот фронт на плоштадот во празниот парковски простор, исечено е целото зеленило и изградени се: хотелот „Мериот“, деловната зграда „Сан Ремо“, „Офицерски дом“ и споменик на Мајка Тереза, двата во изградба. Хотелот „Мериот“ со квазибарокна архитектура со прекумерна кичеста декоративна пластика и непропорционални димензии се наметнува во просторот и ја деградира Ристиќевата палата како историски репер. Деловниот објект „Сан Ремо“ со својата стаклена фасада и модерна архитектонска форма би бил достоен репер на плоштадот доколку со изградбата на другите објекти околу него, не беше потиснат, деградиран и композициски невклопен. Во изградба е и хибридниот објект на таканаречениот „Офицерски дом“ во кој ќе биде сместена градската администрација. Се сеќавам на професорот Чипан кој велеше: „Стара лушпа со нова содржина – никој во светот не прави хибриди на исчезнати архитектонски споменици“. Еве ние, за жал, правиме.

нама2

Улицата „Максим Горки“ која има најкомпактна сочувана архитектонска целина од 1930 година требаше да биде пешачка и да претрпи реконструкција и ревитализација, за што беше распишан јавен анонимен конкурс во 1990 година. За ова веќе пишував во минатиот текст, па само ќе заклучам дека реализацијата на идејата не е доследно спроведена, а ревитализацијата на старите објекти, спроведувана парцијално, е неуспешна.

Од 2009 до 2010 година со проектот „Скопје 2014“ почнува кампања со преобликување на фасадите на објектите од десниот брег на Вардар. Од популистички побуди, а сè со цел да се покријат трагите од архитектонското творештво на 20-тиот век се преоблечени фасадите на сите објекти тргнувајќи од источната страна на плоштадот, улицата „Никола Вапцаров“ и улицата „Македонија“. Улицата „Македонија“ претрпе комплетна метаморфоза. Скоро сите објекти од западниот фронт, со исклучок на неколку станбени згради, се преобликувани во божем неокласицистички стил, а на крајот, спроти железничката станица, во парковското зеленило пред хотелот „Бристол“, изградени се две нови палати во квазикласицистички стил, за мене со нејасно дефиниран архитектонски јазик. На источната страна на улицата, на местото на срушената католичка црква во земјотресот, изградена е Спомен куќа на Мајка Тереза. Споменикот со својата внатрешната поставка и изложените предмети можеби зборува за личноста на мајка Тереза, но со својата контроверзна архитектура, не само што не кажува ништо за неа, туку е во спротивност со скромноста која таа ја манифестираше во текот на животот. Еден познат виенски архитект ќе рече дека Споменикот го асоцира на коцкарница од Лас Вегас. Веднаш до неа во средиштето на улицата „Македонија“ во завршна фаза е изградбата на црквата Св. Константин и Елена, досега најголем православен храм во Македонија. На завршницата од улица „Македонија“ изградени се Палата „Лазар Поптрајков“ и Палата на „Електрани на Македонија“. Последната е подигната во парковското зеленило, кое се разбира е уништено, непосредно пред станбената кула од Градски ѕид, при што им е одземено правото на светлост и инсолација на становите во станбениот објект. Од спротива стои деградираниот хотел „Бристол“, а долж улицата се забележува и сомнителната интерполација на деловен објект во кој е сместена банка. Улицата „Македонија“ пулсира со својот живот на главна пешачка улица, но изобилува со кич, какафонија од стилови, исфрлени платформи од кафетериите и рестораните кои ставаат и дополнителен декор и ја стеснуваат улица, импровизирани тезги и бутки. Обичниот скопјанец кој секојдневно минува низ улицата, практично провирајќи се низ многуте бариери поставени на улицата, речиси и да не го крева погледот нагоре, па можеби и не ја забележува околната архитектура полна со орнаменти. Сето тоа ми создава горчлив вкус и ме тера да се потсетам на есејот на Адолф Лос „Орнамент и злосторство“ кој вели: „Работата на чисто декорирање во сите времиња значела беспотребно трошење на човечкото здравје и човечката енергија. Денес, покрај ова, таа значи и трошење на сировините. Никаква корист, никаква потреба повеќе не го оправдува ова дупло уништување на богатствата.“

За самиот плоштад Македонија веќе пишував во некои претходни статии. Но, еве за да го заокружам ова видување, ќе повторам некои од констатациите. Плоштадот Македонија со сите урбани концепти е дефиниран како урбана пешачка целина и треба да ја има носечката функција на значаен традиционален простор, со многубројните компоненти сврзани со животот на градот. Тој е афирмиран социолошки простор што го симболизира заедништвото во живеењето на овој град. Со сите интервенции што се направија плоштадот се вовлекува и бега од реката, опкружен со кичести зданија и претставува херметички затворен простор. Споменикот „Воин на коњ“, или како и да се вика сега, од визуелен аспект со својата големина не е адекватен на просторните можности. Триумфалната порта е грд, ирационален и анахрон објект, поставен на погрешно место и ниту слави победа, ниту има оправдана намена и функција.

Да резимирам: што се случи како резултат на интервенциите направени во последните 25 години, после едновековен слоевит развој и формирање на овој простор во кој својата љубов и креативност ја вградија повеќе генерации архитекти и урбанисти. Се затворија визурите и струењата од Водно преку главната оска: железничка станица -улица „Македонија“ – плоштад – Камени мост – Стара чаршија. Се уништија сите зелени оази и парковски катчиња. Деградирани се објектите кои се историски маркери на градот за одредени историски периоди (Арапска куќа, Ристиќева палата, Хотел „Бристол“, Пошта). Покриена е и деградирана архитектурата на објектите на бардовите на македонската архитектура на 20-тиот век, од кои некои се сè уште живи. Неодминлива ми е сликата на архитект Славко Брезовски кој во својата деведесетта година стоеше на плоштадот и собираше потписи за жалба за скрнавење на авторството на Стоковната куќа. Останува да лебди прашањето: Има ли Скопје центар и каков?

Доколку се пронајде метод, желба и авторска креативност овој простор треба да претрпи едно ново препрочитување и да премине во „состојба на посебни можности“, како што се изрази проф. Живко Поповски. За почеток и најмалку што треба да се стори е: да се сруши споменикот во изградба на Мајка Тереза, да се отстрани споменикот „Воин на коњ“ или како и да се вика, да се сруши Триумфалната порта, да се вратат фасадите на Стоковната куќа и Електростопанство. Градскиот трговски центар да добие статус на културно наследство, а за просторот на паркингот пред „Холидеј Ин“ да се распише јавен анонимен анкетен конкурс за решение врз база на добро подготвена и аргументирана програма.

Зошто е ова важно? Важно е затоа што просторот го дефинира квалитетот на животот кој го живееме во тој простор. Хаотичен, лошо димензиониран, нападен, грд простор го напаѓа умот и сетилата. Добивате желба да избегате од него. Младата популација, меѓу другото, си оди и затоа што не сака да живее во деградиран град.

И додека го завршувам текстот ми одѕвонуваат зборовите на мојата внука Ангелина: „Би сакала да не сме толку комотни во овој сив град кој секојпат кога му се враќам ми личи посив и потажен… Скопје е град во регресија, назадување. A јас се плашам да зборувам премногу, а тоа што одамна не сум тука да го менувам. Можам да го опишам, да го искритикувам и да се качам на уште еден авион и да слетам во град кој некој друг веќе го средил, развил и го направил убав. Можам да уживам во чистите улици на еден далечен град со урбанистички план, во старите холандски куќи да барам нови луѓе кои ќе ги засакам, да му помагам на општество во коешто има проблеми, но во кое многу полесно се доаѓа до решенија.“

Автор: Душанка ШУЛОВИЌ, дипл.инж.арх.

https://www.porta3.mk/ima-li-skopje-centar/?fbclid=IwAR0U1VnDmU4_TWY2lcWE9i0l9P2IKJMxgjGq5y1OhTX_ED8go4Nt08-NALw
За сè има вторпат
Back to Top
 Post Reply Post Reply Page  <123

Forum Jump Forum Permissions View Drop Down



This page was generated in 0.109 seconds.

Copyright ©2007 - 2019  build.mk

Коментарите на форумот претставуваат лично мислење на нивните автори и не претставуваат официјален став на build.mk.